Saudi Arabia

Pnyahan Wikipidiya
跳至導覽 跳至搜尋
Flag of Saudi Arabia
Flag of Saudi Arabia- Kwoci Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯國旗)

Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯)[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

File:Emblem of Saudi Arabia.svg-Kwohwey.(國徽)

Gaga kska Yacow ka Saudi arabia, 25 00 N, 45 00 E ka gaga na nniqan. Kana ka knlbangan na o 2,149,690 sq km (hangan na o Tg13) (knlbanga dxgal o 2,149,690 sq km, knlbangan qsiya o 0 sq km). Kana ka sejiqun o niqan 28,160,273 hiyi. Gaga Riyadh ka pusu alang paru, jiyax 23 idas 9 ka jiyax skrayan klwaan. Manu ka dxgal Saudi arabia ga wada sugan 80.70% ka dxgal qpahan, 0.50% ka dxgal bbuyu, rahuq dxgal do niqan 18.80% na.

Bukung klwaan ta sayang o kiya ka Salman of Saudi Arabia, pnaah hngkawas2015 idas 1 jiyax 23pnrajing kmlawa klwaan.

File:Saudi Arabia in its region.svg-Ida nkiya nniqan lnglingay. (自然地理位置)

cinkhulan sa knita’ sa brbiru’

Sautialapo (沙烏地阿拉伯)[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Sautialapo (kari Alapo: العربية السعودية), uxay uri o rngagan dha Satalapo, Satialapo[5], tnhangan kana o Sautialapo wangkwo (kari Alapo: المملكة العربية السعودية‎,al-Mamlakah ʿArabīyah as-Saʿūdīyah) tnhangan Sauti, kika mniq kingal saw Siyaalapo pantaw nseejiq klwaan Alapo. Knlaban ka 2,149,690 pingfangkongri, nniq ska knlangan Alapo ida tgdha paru klwaan ka knlaban lnglingay dha, sngun Arciriya. Daya Sautialapo ni yueytan mquri Ilak, daya hraan hidaw nquri Kweyt, hraan hidaw ni Kata, Parin ni Alapo reyngh takongkwo mstrun, hunac hraan hidaw mquri Aman, hunac strun Yeymen, hiya ka wana kingal mntna niqan Honghay ni Poswan hayansyeyn klwaan, kkana dxgal dha ida snpuan kndadax ini tduwa nniqan ka hagay ni mqrinuc lqmiqu. Sautialapo sayan o kndadax ida nanaq spac ka alang - - snpuan Hanc, Neyc, duma hraan hidaw Alapo pantaw ni duma hunac Alapo pantaw[6].

Sautialapo wangkwo o pnhyugan kndadax hngkawas 1932 Ipensauti, hngkawas 1902 kndadax hiya ka prajil mluk Sauti wancaw dxgal Riyat, mntna dhiya ka mangal spac alang. Klwaan nii o kndadax kiya do ida dmuy pnaah uuda Israncui, muru pklawa cyuncu cwanc. Wahapipay nii gaga ngalan quri mssu pnrhulan klwaan Isran cyaw paypyey gaga ngalan hangan "pusu bi gaya Sauti" snegun pnuda saw gmhak kana knlangan[7][8]. Sautialapo o dha tnhangan "dxgal Ryansens", yasa kana kska Israncyaw knmalu bi dxgal o endhiya uri, Cings maycya ni Syeyncs Maytina. kika kingal uuda o ida dhiya ka mssu bi, dmuy murux uudaCencyaw hei[9], Sautiarapo o egu bi ka htran dha quri biyax dqrijil[10], sngun na bukuy bukun ka tluun tnlngan o ini pntna ka qnhlangan dha wada knhuway malu da, kiya ni ida ka dmuy empahun ni smisu ka uuda dha psru phuqin[11].

Sautiarapo hini o dhiya ka quri knlangan ida niqan paru bi ka ngngalan syo ni pusa klwaan nganguc ka klwaan dha, ida dhiya ka tgdha paru bi pqlahan cingcucan[12]. Yasa niqan sxwajanryaw ka dmayaw, Sautiarapo ka gaga ngalan niqan paru bi ngngalan dha, knkla seejiq o ida baraw bi[13], kiya ka kiya ni wana dhiya ka nniq kska klwaan Arapo empusal klwaan citwan[14][15]. binaw, mniq saw kska Haywan klwaan Arapo hcwo weyyueynxuey o wana dhiya ka niqa ngngalan[16]. Kwofangkayc Sautiarapo o nniq knlangan o ida tgspac kiya[17][18], nniq hngkawas 2010 dhuq hngkawas 2014 Stkrmo kwoci hping yeyncyoswo saw knlangan ida dhiya ka tgdha niqan ngngalan qyqaya mspais[19]. Knttu dha sqita Tiyutakwo ni congtngcyangkwo[20]. Uxay ka klwaan HaywangArapo hcwoweyyueynxwy, ida hiya ka cngyueyn Isran hcwo cuc ni Syosucu snpuan klwaan[21].

Ris (歷史)[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Hngkawas 1750 prajingnniqan Sautiarapo ka kska alang Arapo pantaw, kika bukun alang Muhanmot ni Isran kaykcya Muhanmot. Aputuliwahapu dnii ka mnseupu pniqan burah uuda. bukuy kska hngkawas 150 sngari, mnsui malu mnsui naqih ka biyax tnsapah Sautialapo, yasa iyux dha lqun ka Pantaw ni ini pstuq qnaqih Ayci (nii o ida neetumantikwo ka duma), ptjiyan ka Etumantikwo, kika mndha ungac ka biyax dha. sayan Sautialapo ga kndadax Aputul.Acic. pn.Aputul.Rahman.Alsauti bukun nii ka pnhiyu. hngkawas 1902 Aputul.Acic snkagun hbaraw sejiqan kndadax tnliyan alang Kweyt musa, kndadax baga mspis tnsapah Rasit wada dha ngalan Riyat. Nniq hngkawas 1913 dhuq kska hngkawas 1926, mntna ngalan Aputul.Acic ka duma dha dxgal Neyc (Nacit) ni Hanc (Sicyac). jiyax maspac idas kingal hngkawas 1926, Aputil.Acic hiya ka bukun kmlawa dxgal hini. jiyax empusal idas rima hngkawas 1927 ka pnpatas patas  "nkari Cita" kika wada sdhiyaq Ingkwo ni murux ka Sautiarapo. Jiyax 22 idas 9 Hngkawas 1932, piyah nkari mseupu ka Sautiarapo. jiyax 3 idas 3 hngkawas 1938 nniq truma dxgal Sautiarapo gaga snjiyan syo ni wada asi priyux ka kndusan dha.

Cngc (政治)[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Sautiarapo o kika cncyawhi ncyuncucwanc ka klwaan dha. ida dhiya ka niqan cyuncuctu kska klwaan sayan o ana ini kpiya ka bukung ida niqan ka mnduwa bi biyax dha, hngkawas 1992 prajing puda "ckwocipnfa", Sautiarapo o kika kndadax lutuc Aputur-Acic. Sauti pqlahan klwaan cyuncuc, binaw paru bi "seynfa" ka klwaan (kurancing). Pnaah Sariyafa muuda ka klwaan dha. Sartiarapo o gaga sun saw cyoccya kika ida "ini bi cyo" ka klwaan dha uri (7 fen, ida truma bi) [22]. Uka malu bi cntan ruwan kaklwaan Sautiarapo, dhuq sayan wana nniq hngkawas 2005 ka mnda emkingal pgaaw ka alang dha, wana snaw ka tduwa pgaaw patas [23]. Saw uuda o, gaga pskritun Israncyawfa ni kana gaya Sauti ka biyax bukun. muudaparu bi ddaun siida o asi ka muda wanscnyueyn, tunux pnrhulan Urima ni kana seejiq Sauti dhiya ka au lnglungan. Sunnipay Wahapipay o ida klwaan dha ka muru lnglungan kwanfan. Ida wada psrwaun saw kana alang phiyu Cincns ni sapah pyasan miyah rmngaw slhayan dha nanaq ka Israncyawpay. Kndadax siida dhuq sayan, Sautiarapo o ida uka ka saw klwaan syan niqan nanaq ka Neyk, sosyan ni pgaaw.

Pnyahan pnatas (參考資料)[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]