跳至內容

Nsgan Taw-yeyn

Pnyahan Wikipidiya

Nsgan Taw-yeyn(kari Bunun seejiq Cyun o Ngani ksun)o ga mniq iyax tgdaya nklaan hidaw alang paru Takaw Cung-hwa-ming-kwu, mgthut tgdaya alang paru Nan-tu alangnsgan Sinh-i Taywang, mgtgut nklaan hidaw alang paru Tay-tung alang nsgan Hay-twan ni alang paru Hwa-reyn nsgan Cwowsi, mgtgut ryaxan hidaw alang nsgan Na-ma-sya, Cyaseyn, Ryowkwey,ni alang paru Cya-i alang nsgan Arisan Taywang, duri ni mgtgut tghunat alang nsgan Maw-ring,alang nsgan Taw-yeyn nii o aji hbaraw ka seejiq niya, kiya ni llabang bi ka knlbangan dxgal niya,psdkaun kana knlbangan dxgal klwaan ta Taywang o, alang nsgan Taw-yeyn nii o hiya ka cigdha llabang bi knlbangan dxgal na. Duri ni, kska cigtru bnkgan qpahan alang o ghhaw bi seejiq niya, ana saw kiya o knlbangan dxgal, hiya ka cigmataru knlbangan na. Kska alang nsgan Taw-yeyn hini o niqan kingal tduwa saan pskiya rakasang, ga mniq alang bilaq Ceynsa, alang Cey-san nii o ga mniq tghunat ryaxan hidaw alang nsgan, duri ni ga klbuan alang nsgan Ryukwey ni Cyaseyn. Nsgan Taw-yeyn o nniqan seejiq tnpusu, niqan pusu gaya kklawa dha dhiya nanak ka alang nii.Ga mniq hiya ka seejiq na o kmgaaw seejiq Bunun kana hghaw bi ka seejiq Raaruwa ni Paywang.

Seuxal, Cyaramung ksun dha ptngahan ka alang nsgan Taw-yeyn. Klwaan Nihung siida, tai ka nniqan hbaraw bi seejiq tnpusu ka alang Ya-ni o kika pthangan alang nii.(kari Klmukan o Yeyn-er ksun), klwaan han. Babaw mnhdu tmjiyal ka babaw dxgal do pryuxi alang nsgan Ya-er alang paru Kaw-syung ka hangan niya, Ini qbsiyaq pryuxi pxal duri ka hangan na, alang nsgan Ya-ni da ksun. Kiya ni, ida bitaq1956 hngkawas 10 idas siida do, kika hana pryuxan hangan na sayangalang nsgan Taw-yeyn. Kiya ni, 2009 hngkawas 5 idas 11 jiyax, tai ka alang bilaq Meyran o wadapryuxun Rahuran ka hangan alang nii,siida o 2010 hngkawas.

2010 hngkawas 12 idas 25 jiyax siida, dha alang paru Kaw-syung-se ni Kaw-syung-seyn o pspuun makingal paru bi alang da, siida maalang nsgan Tawteyncwi ka alang nii da, ini pdka plealay tduwa dhiya nanak kmlawa alang da. Kiya ni, 2014 hngkawas 12 idas 25 jiyax siida, wada knpriyux ka 《Gaya qqeepah uuda alang》do,alang nsgan Taw-yeyn nii o pxal duri niqan saw nii brax dha tduwa dhiya nanak kmlawa alang duri. Kska alang paru Kaw-syung o niqan tru ka alang nsgan tduwa saw nii gmaaw nanak bukung dha kmlawa alang, duri ni, gmaaw nanak qmpringan emprngaw seupu qmpah alang.

2014 hngkawas 12 idas 25 jiyax siida, alang paru Taw-yeyn o maalang paru klwaan uri da, Mniq kska hiya ka alang Taw-yeyn-se o maalang nsgan Tawyeyn uri da.Kiya ka kiya , nasi ta spuda kari klwaan Igilis ka kari nii o, alang nsgan Taw-yeyn o "Tao-yuan", mgdalih balay hnang na ka "Tau-yuan" da. Ana ya saw kiya o, pnegkla thowlang Taywang o  "Tao-yuan", tai o ida dmuuy  "Tau-yuan".

Nsgan Taw-yeyn nii o ga mniq tghunat paru yama Yu-san, dxgal niya o kmguawhrus kana,ungat hari ka breenux, ga muda kska alang hiya ka yayung Raw-nung-si, qsiyayayung nii o kika pusu balay stmaan dmuuy kana seejiq ga mniq alang paru Kaw-syung ni Pin-rung. Karat niya o mtaluxni sbgihur, pnhyugan klwaan Yu-san saan rmigaw ni pnhyugan klwaan Mawring saan qmita o, ga mniq bi ska alang nii.

Kmpryuxan snegasut yayung

[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Hraan yayung Raw-nung nii o pnaah bi tghunat paru dgiyaq Yu-san ni tgdaya pngpung dgiyaq nii, paah tgdaya mquri tghunat muda ska alang nii ka yayung nii. Ska alang nsgan Taw-yeyn o lala ka bilaq yayung ga muda hiya, saw ka yayung Ra-ku-ra-si, Ra-pa-sa-pa-si, Sa-hu-sa-hu-ru-hu-si, Pa-pa-si-si, Hu-e-swowsi, Wi-cing-si,Ta-ku-hu-ku-ra-si, Ra-ke-s-si, Cing-swey-si, Pu-tang-pu-na-s-si, Mey-syu-si, Tung-cwang-si, Taw-yeyn-si, Ta-row-ryu-si, Pu-tow-si ni Ri-maw-si.

Tasil qnluli tahut Kawcung

[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Dgiyaq ta klwaan Tay-wang o lala balay ka tasil qnluli tahut(lava flow), mdka hari pnaan tqian ka hnyigan niya,kiya ni yayung Raw-nungsi ga muda alang bilaq Kaw-cung ni Pawray alang nsgan Taw-yeyn hiya,kiya ni ga siyaw nniqan kingsat empgraka Kaw-cung hiya o, tai tasil qnluli tahut nii o llabang balay, psdkaun kana alang Taywang o, hini ka paru bi ni llabang balay, malu bi hniygan na, knlbangan kngkingal tasil pnaan nii o, ida bi 0.3 bitaq 1 tnxalun, knlbangan nniqna na o 31521 tnxalun².

Mseasug bnkgan qpahan alang

[smmalu patas | ida npatas sspgan ka smmalu patas]

Ida murug saw《Gaya qqeepah uuda alang》, alang nsgan Taw-yeyn o bnkgan nseejiq tnpusu Taywang, niqan brax dha tduwa dhiya nanak kmlawa alang, ini pndka saw alang nsgan alang nsgan Klmukan, tduwa murug lnglungan dha nanak qmpah alang. Tai ka pusu mqeepah bnkgan qpahan alang o aji snkgulan paah thowlang Kaw-syung, dhiya nanak ka gmaawbukung mqeepah alang. Duri ni, phiyug nanak qmpringan empprngaw ni mqeepah alang. Niqan masaptka bilaq alang ka Alang nsgan Taw-yeyn nii, pusu bi nniqan bnkgan qpahan alang o ga mniq alang bilaq Taw-yeyn.

alang bilaq Mey-san

alang bilaq Ra-hu-ran

alang bulaq Hu-sing

alang bilaq cing-he

alang tauyuan: Alang bilaq Taw-yeyn, pusu nniqan bnkgan qpahan alang.

alang bilaq Kaw-cung

alang bilaq Paw-san

alang bilaq Ceyn-san: Nniqan hrpasan skiya rakasang, ga pyusan Ryow-kwey alang nsgan Pawray.

Ida bitaq 2016 hngkawas 1 idas 9 jiyax siida o, wana tdruy ppaan 8029 ka muda mksa alang, paah alang Taw-yeyn ni bitaq Cya-seyn.

tdruy Kaw-syung:

【8029】

【H11】

【H11A】

【H12】

20 elug yama tghunat uuda tdruy ppaan o, ga mstuq sayangda,bitaq nanak Tey-ce uuda niya, kiya ni paah Mey-san bitaq Teyn-ce o msuwil powda.

qsiya tglaq lqlaqi

pnhyugan klwaan Yu-san yahan rmigaw

elug uuda tghunat Teyn-ce

yama Ku-ha-nu-sing-san

ulay Kaw-cung

sslian emprigaw May-san

ulay Hu-sing

silung Si-nan-kwey-hu

pnhyugan klwaan Ten-ce yahan hmrapas

Saw-neyn--si yahan rmigaw

ulay Se-tung

Maw-ring yahan rmigaw

tglaq bung bung Kaw-cung

ulay Mey-san

tglaq xiluy liqa

yama Kwan-san-ring

ulay Paw-ray